JAK CZYTAĆ ŁAŃCUCH OPCJI I WYBIERAĆ WŁAŚCIWE CENY WYKONANIA

Czym jest łańcuch opcji?

Łańcuch opcji to kompleksowa lista wszystkich dostępnych opcji kupna i sprzedaży na konkretny instrument bazowy, taki jak akcja lub fundusz ETF, na określony termin wygaśnięcia. Zawiera on wszystkie niezbędne dane, które inwestorzy muszą przeanalizować przed zawarciem transakcji opcyjnej — w tym ceny wykonania, daty wygaśnięcia, premie i implikowaną zmienność.

Łańcuch jest zazwyczaj podzielony na dwie sekcje: opcje kupna po lewej stronie i opcje sprzedaży po prawej stronie. Każdy wiersz odpowiada konkretnej cenie wykonania. Duzi brokerzy internetowi i platformy transakcyjne oferują interaktywne łańcuchy opcji, prezentujące notowania i dane w czasie rzeczywistym.

Kluczowe elementy łańcucha opcji

Zrozumienie łańcucha opcji zaczyna się od rozpoznania jego podstawowych komponentów:

• Cena wykonania: Z góry ustalona cena, po której można kupić (opcja call) lub sprzedać (opcja put) instrument bazowy w przypadku wykonania opcji.
• Data wygaśnięcia: Ostatni dzień, w którym można wykonać opcję. Po tym terminie opcja traci ważność, jeśli nie zostanie zrealizowana.
• Premia: Cena rynkowa lub koszt kontraktu opcyjnego, podawana w przeliczeniu na akcję (zwykle pomnożona przez 100, ponieważ jeden kontrakt opcyjny zazwyczaj obejmuje 100 akcji).
• Spread bid/ask: Różnica między ceną, jaką kupujący są skłonni zapłacić (bid) a ceną, jakiej żądają sprzedający (ask).
• Otwarte pozycje: Łączna liczba otwartych kontraktów, które nie zostały jeszcze zamknięte ani rozliczone.
• Wolumen: Liczba kontraktów będących przedmiotem obrotu w bieżącym dniu handlowym.
• Implikowana zmienność (IV): Wskaźnik oczekiwań rynku co do przyszłej zmienności; Wyższy IV zazwyczaj prowadzi do wyższych premii.

Każdy z tych elementów zapewnia kluczowy wgląd w płynność, ceny i popularność danego kontraktu opcyjnego.

Opcje kupna a opcje sprzedaży

Każda cena wykonania zazwyczaj obejmuje zarówno opcję kupna, jak i opcję sprzedaży:

• Opcja kupna: Udziela prawa, ale nie obowiązku zakupu 100 akcji instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania przed wygaśnięciem.
• Opcja sprzedaży: Udziela prawa, ale nie obowiązku sprzedaży 100 akcji instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania przed wygaśnięciem.

Wybór między opcjami kupna a sprzedaży zależy od Twojej perspektywy rynkowej — byczej dla opcji kupna, niedźwiedziej dla opcji sprzedaży.

In-the-Money, At-the-Money, Out-of-the-money

Zrozumienie pojęcia moneyness jest kluczowe dla efektywnego odczytywania łańcucha opcji:

• In-the-money (ITM): opcja kupna z ceną wykonania poniżej bieżącej ceny akcji; opcja sprzedaży z ceną wykonania powyżej bieżącej ceny akcji.
• At-the-money (ATM): cena wykonania jest w przybliżeniu równa bieżącej cenie akcji.
• Out-of-the-money (OTM): opcja kupna z ceną wykonania powyżej bieżącej ceny akcji; opcja sprzedaży z ceną wykonania poniżej bieżącej ceny akcji.

Opcje in-the-money zazwyczaj mają wyższe premie ze względu na wartość wewnętrzną, podczas gdy opcje out-of-the-money są tańsze, ale bardziej ryzykowne.

Wybór odpowiedniej ceny wykonania

Wybór odpowiedniej ceny wykonania ma kluczowe znaczenie dla udanej transakcji opcyjnej. „Cena wykonania” określa potencjalny wzrost, spadek i prawdopodobieństwo, że opcja zakończy się z zyskiem. Wybierając ceny wykonania, inwestorzy muszą wziąć pod uwagę swoje perspektywy rynkowe, tolerancję ryzyka i strategię handlową.

Czynniki wpływające na wybór ceny wykonania

Oto kluczowe kwestie, które należy wziąć pod uwagę przy wyborze ceny wykonania:

• Perspektywy rynkowe: Czy jesteś nastawiony byczo, niedźwiedzio, czy neutralnie? To decyduje, czy zechcesz kupić opcję call, put, czy nawet ich kombinację, taką jak straddle lub iron condor.
• Apetyt na ryzyko: Opcje in-the-money są bezpieczniejsze i droższe, podczas gdy opcje out-of-the-money oferują wyższy potencjał zysku, ale niższe prawdopodobieństwo sukcesu.
• Oczekiwania dotyczące zmienności: Wysoka implikowana zmienność podnosi premie opcyjne — sprzedaż opcji w takim otoczeniu może być korzystna, podczas gdy kupowanie powinno być bardziej selektywne.
• Horyzont czasowy: Im krótszy horyzont czasowy, tym bardziej wrażliwa będzie opcja na zmiany ceny instrumentu bazowego (wyższy współczynnik gamma).

Typowe strategie wyboru ceny wykonania

W zależności od strategii, odpowiednie mogą być różne ceny wykonania:

• Kupowanie Opcje kupna: Wybierz opcję ATM, jeśli spodziewasz się skromnego zysku, OTM, jeśli spodziewasz się wyższych zysków, ale większego ryzyka, lub ITM, jeśli chcesz bezpieczniej, choć drożej, skorzystać z opcji.
• Kupowanie opcji put: Obowiązuje ta sama logika: ATM dla równowagi, OTM dla spekulacji, ITM dla bezpieczeństwa i wartości wewnętrznej.
• Sprzedaż opcji: Często wiąże się z wyborem cen wykonania, po których spodziewasz się, że opcja wygaśnie bezwartościowa (np. opcje kupna z pokryciem lub opcje put zabezpieczone gotówką).
• Spready: Wybierz dwie ceny wykonania, aby opracować strategię o zdefiniowanym ryzyku, taką jak spready byczych opcji kupna lub spready niedźwiedzich opcji sprzedaży. Relacja ryzyko-zysk jest optymalizowana na podstawie odległości między cenami wykonania a różnicami w premiach.

Na przykład, jeśli akcje są notowane po 100 GBP i przewidujesz niewielki wzrost, idealnym rozwiązaniem może być opcja ATM call po 100 GBP lub nieznacznie OTM po 105 GBP. Jeśli sprzedajesz zabezpieczoną opcję call, możesz wybrać 110 GBP, aby uzyskać dochód z premii, jednocześnie pozwalając na wzrost przed cesją.

Płynność ceny wykonania

Zawsze oceniaj otwarte pozycje i wolumen. Wyższe wartości oznaczają lepszą płynność i mniejsze spready bid/ask, co usprawnia realizację transakcji i zmniejsza poślizg. Należy generalnie unikać niepłynnych kontraktów wykonania, chyba że są one ściśle powiązane z analizą lub preferencjami dotyczącymi wypłat.

Rozważ również ceny zaokrąglone — kontrakty wykonania, takie jak 50 GBP, 100 GBP lub 150 GBP, często wiążą się z wyższym wolumenem i wyższym oprocentowaniem kontraktów, ze względu na psychologiczne i instytucjonalne wzorce handlowe.

Zrozumienie wyboru daty wygaśnięcia

Wybór odpowiedniej daty wygaśnięcia jest równie ważny, jak wybór ceny wykonania. Data wygaśnięcia wpływa na czas realizacji transakcji, koszt opcji (wartość czasowa) oraz ryzyko utraty wartości (Theta). Opcje mogą mieć terminy wygaśnięcia od jednego dnia (opcje tygodniowe) do kilku lat (LEAPS – Long-Term Equity Anticipation Securities).

Krótkoterminowe a długoterminowe terminy wygaśnięcia

Różne typy terminów wygaśnięcia mają swoje zalety i wady:

• Krótkoterminowe (tygodniowe lub miesięczne): Niższa premia, dłuższy spadek wartości, większy współczynnik gamma. Idealne do spekulacji na zysk lub szybkich ruchów.
• Średnioterminowe (2–3 miesiące): Zrównoważone między kosztem a czasem realizacji. Odpowiednie dla transakcji kierunkowych z czasem na rozwój.
• Długoterminowe (LEAPS): Wyższa premia, krótszy spadek wartości w czasie, przydatne w długoterminowych strategiach inwestycyjnych lub hedgingu.

Na przykład, inwestor chcący skorzystać z krótkoterminowego wzrostu zmienności może wybrać opcję wygaśnięcia w przyszłym tygodniu, podczas gdy inwestor długoterminowy, który chce zabezpieczyć dźwignię finansową dla pozycji byczej, może preferować roczną opcję LEAP.

Wpływ theta i wartości czasowej

Theta odnosi się do spadku wartości w czasie — erozji wartości opcji w miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia. Opcje tracą na wartości szybciej w miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia, szczególnie w przypadku kontraktów OTM. W związku z tym inwestorzy kupujący opcje mogą preferować więcej czasu na redukcję wpływu Theta, podczas gdy sprzedający często korzystają z szybszego spadku wartości tuż przed wygaśnięciem.

Wartość czasowa to część premii przekraczająca wartość wewnętrzną. Im dłuższy czas do wygaśnięcia, tym wyższa premia ze względu na większą niepewność.

Czas wygaśnięcia w zależności od rodzaju strategii

Twoja strategia handlowa powinna określać wybrany termin wygaśnięcia:

• Opcje kup i trzymaj: Używaj długoterminowych opcji LEAPS, aby podążać za długoterminowymi trendami, najlepiej ITM (International Time Trader) ze względu na wartość wewnętrzną i niższą wrażliwość na spadek.
• Transakcje oparte na zdarzeniach: Wybieraj terminy wygaśnięcia krótko po znanych katalizatorach (wyniki finansowe, komunikaty Fed), aby uniknąć nadmiernej premii czasowej, a jednocześnie wykorzystać ruch.
• Spready kredytowe i kontrakty call z pokryciem: Krótsze terminy wygaśnięcia pomagają wykorzystać spadek theta, zwłaszcza gdy wartość czasowa jest wysoka, a implikowana zmienność wysoka.

Dodatkowo, inwestorzy muszą być świadomi problemów z rozliczeniami w okolicach terminu wygaśnięcia — szczególnie w okolicach dat potrójnego wygaśnięcia (Triple Witch) lub świąt, kiedy płynność może się wyczerpać. Warto również zamykać lub rolować transakcje przed terminem wygaśnięcia, aby uniknąć ryzyka cesji lub błędów wykonania.

Wolumen i otwarte pozycje według daty wygaśnięcia

Podobnie jak w przypadku wyboru ceny wykonania, zawsze należy sprawdzać otwarte pozycje i wolumen obrotu dla różnych dat wygaśnięcia. Niektóre daty wygaśnięcia mogą być przedmiotem niewielkiej liczby transakcji, co prowadzi do większych spreadów i mniejszej efektywności cenowej. Popularne daty wygaśnięcia — takie jak standardowe daty miesięczne — zazwyczaj oferują lepszą realizację.

Na koniec należy monitorować interakcję między implikowaną zmiennością a długością terminu wygaśnięcia. Dłuższe daty wygaśnięcia zazwyczaj łagodzą krótkoterminowe skoki zmienności, podczas gdy kontrakty krótkoterminowe mogą gwałtownie rosnąć w okresach zmienności, wpływając na ceny i rentowność.