WEB3 – WYJAŚNIENIE: TOŻSAMOŚĆ, WŁASNOŚĆ I APLIKACJE

Czym jest Web3? Przegląd koncepcyjny

Termin „Web3” odnosi się do ewoluującej fazy internetu, której celem jest przeniesienie władzy cyfrowej z centralnych władz na jednostki. Zamiast sieci należącej do korporacji, Web3 wyobraża sobie system, w którym użytkownicy mają większą kontrolę nad tożsamością, danymi, zasobami cyfrowymi i interakcjami online.

Aby docenić znaczenie Web3, warto porównać go z poprzednimi wersjami internetu:

• Web1 (lata 90. XX wieku – początek XXI wieku): Statyczne strony internetowe, w których użytkownicy w dużej mierze konsumują treści. Niewiele elementów interaktywnych, a większość użytkowników pełni rolę biernych czytelników.
• Web2 (połowa XXI wieku – obecnie): Dominują treści generowane przez użytkowników i interakcje społeczne. Jednak duże firmy technologiczne przechwytują i monetyzują dane użytkowników oraz kontrolują aktywność w sieci.
• Web3 (rozwijający się): Opracowany w oparciu o zdecentralizowane technologie, Web3 ponownie przekazuje własność i kontrolę użytkownikom, umożliwiając im zarządzanie tożsamością cyfrową, posiadanie treści i interakcję za pośrednictwem zdecentralizowanych protokołów.

Web3 opiera się na technologiach takich jak blockchain, klucze kryptograficzne i zdecentralizowane sieci. Nie jest to pojedynczy produkt ani firma, ale raczej ramy koncepcyjne i nowy paradygmat budowania systemów online.

Przyjrzyjmy się głównym elementom definiującym Web3: tożsamości, własności i nowej generacji zdecentralizowanych aplikacji.

Jak Web3 na nowo definiuje tożsamość cyfrową

W Web2 większość użytkowników loguje się do platform internetowych za pomocą scentralizowanych danych uwierzytelniających — zazwyczaj adresu e-mail i hasła zarządzanych przez konkretną usługę (np. Google, Facebook). Ten model daje dostawcom usług pełną kontrolę nad dostępem. Oznacza to również, że Twoja tożsamość cyfrowa jest rozproszona w różnych witrynach i kontrolowana przez osoby trzecie.

Web3 wprowadza koncepcję tożsamości autonomicznej. To podejście pozwala użytkownikom tworzyć, zarządzać i używać tożsamości cyfrowych bez polegania na jednym organie. Podstawą tego są technologie kryptograficzne:

• Klucze publiczne i prywatne: Użytkownicy posiadają klucz prywatny (tajny) i klucz publiczny (udostępniany jawnie). Razem uwierzytelniają użytkowników i umożliwiają bezpieczne logowanie bez hasła oraz podpisywanie transakcji.
• Zdecentralizowane identyfikatory (DID): Są to przenośne, weryfikowalne identyfikatory, które istnieją niezależnie od jakiegokolwiek centralnego rejestru. Kontrolę nad nimi sprawują osoby fizyczne lub organizacje.

Korzystając z portfela Web3 (np. MetaMask, Ledger lub zdecentralizowanego portfela tożsamości), użytkownicy mogą uwierzytelniać się w aplikacjach, podpisywać dokumenty lub potwierdzać transakcje za pomocą swoich danych kryptograficznych. Kluczowa różnica polega na własności — to użytkownik, a nie dostawca usług, posiada klucze cyfrowe.

Prowadzi to do dwóch głównych korzyści:

• Przenośność: Tożsamość cyfrowa staje się spójna na różnych platformach. Użytkownicy mogą korzystać z różnych usług bez utraty kontroli nad swoimi danymi uwierzytelniającymi.
• Kontrola prywatności: Ujawnianie danych staje się selektywne. Użytkownicy mogą wybierać, co i komu udostępniać, stosując techniki takie jak dowody zerowej wiedzy, aby weryfikować fakty bez ujawniania danych źródłowych.

W praktyce może to oznaczać korzystanie z jednego portfela do logowania się do wielu usług Web3 lub potwierdzania swojej tożsamości w kontekście bankowym lub edukacyjnym, unikając przy tym niepotrzebnego gromadzenia danych.

Co ważne, ten model tożsamości wpisuje się w szersze przepisy dotyczące prywatności, takie jak RODO, poprzez decentralizację kontroli i zwiększenie przejrzystości.

Mimo to nadal istnieją wyzwania: zarządzanie kluczami jest skomplikowane dla przeciętnych użytkowników, możliwości odzyskiwania danych w przypadku utraty danych uwierzytelniających są ograniczone, a interoperacyjność między rozwiązaniami tożsamościowymi wciąż się rozwija. Rozwiązanie tych problemów ma kluczowe znaczenie dla powszechnego wdrożenia.

Web3 i koncepcja własności cyfrowej

Jednym z kluczowych założeń Web3 jest umożliwienie prawdziwej własności cyfrowej. W środowiskach Web2 platformy są właścicielami większości treści cyfrowych, danych i kont, nawet jeśli użytkownicy mogą je tworzyć lub z nimi wchodzić w interakcję. Na przykład posty w mediach społecznościowych, muzyka czy elementy gier technicznie rzecz biorąc znajdują się na centralnych serwerach kontrolowanych przez podmioty korporacyjne.

Web3 zmienia to poprzez zastosowanie tokenów opartych na blockchain. Tokeny te ustanawiają weryfikowalną własność aktywów – zarówno zamiennych, jak i niewymiennych – w zdecentralizowanych rejestrach. Kluczowe typy obejmują:

• Kryptowaluty: Cyfrowe pieniądze (takie jak Bitcoin czy Ethereum), nad którymi użytkownicy mają pełną kontrolę bez pośredników.
• Niezamienne tokeny (NFT): Unikalne cyfrowe reprezentacje przedmiotów, takich jak dzieła sztuki, nazwy domen czy przedmioty kolekcjonerskie, umożliwiające udowodnienie oryginalności i własności.
• Prawa tokenizowane: Prawa dostępu, licencje, a nawet prawa głosu w społecznościach (za pośrednictwem tokenów zarządzających) są przyznawane za pośrednictwem inteligentnych kontraktów.

Te aktywa znajdują się w cyfrowym portfelu użytkownika i można je przenosić lub handlować za pośrednictwem protokołów peer-to-peer, omijając potrzebę centralnych strażników rynku.

Na przykład muzyk mógłby dystrybuować muzykę bezpośrednio do słuchaczy w postaci NFT, zachowując przychody i kontakt z publicznością bez konieczności korzystania z wytwórni płytowych czy pośredników streamingowych. Podobnie gracze mogą zdobywać, sprzedawać lub wymieniać przedmioty w grze, które zachowują wartość w świecie rzeczywistym.

Inteligentne kontrakty – samoczynnie wykonujący się kod w blockchainach – umożliwiają to bez konieczności uzyskania zgody od jednostki centralnej. Artysta mógłby osadzić tantiemy od sprzedaży w samym NFT, zapewniając cykliczne płatności w ramach sprzedaży wtórnej.

Ta możliwość udowodnienia własności wykracza poza sztukę i finanse. Rozważ następujące zastosowania:

• Nazwy domen: Zdecentralizowane domeny (np. .eth) nie mogą zostać przejęte ani ocenzurowane przez tradycyjnych rejestratorów.
• Łańcuchy dostaw: Śledź pochodzenie towarów za pomocą tokenizowanych rekordów.
• Nieruchomości: Tokenizowane zasoby nieruchomości są badane jako sposób na uzyskanie własności ułamkowej.

Jednak obecny rynek nie jest pozbawiony ryzyka. Oszustwa, spekulacje i zmienne ceny aktywów podkreślają niedojrzałość wielu środowisk Web3. Przepisy również podlegają zmianom, ponieważ decydenci zastanawiają się, jak zrównoważyć innowacyjność z ochroną konsumentów.

Niemniej jednak zasada własności kontrolowanej przez użytkownika pozostaje kluczowym czynnikiem odróżniającym ją od poprzednich architektur internetowych.