WYJAŚNIENIE XBRL W SPRAWOZDAWCZOŚCI FINANSOWEJ

Czym jest XBRL?

XBRL, czyli eXtensible Business Reporting Language, to otwarty międzynarodowy standard służący do cyfrowej komunikacji i wymiany danych biznesowych i finansowych. Zarządzany przez XBRL International, globalne konsorcjum ponad 600 firm i organów publicznych, XBRL standaryzuje sposób tagowania i udostępniania danych finansowych, poprawiając przejrzystość, wydajność i dokładność raportowania.

Sam język jest oparty na XML, co umożliwia maszynowe odczytywanie danych i łatwe przetwarzanie ich przez oprogramowanie. Każdy element danych finansowych jest oznaczony etykietą informującą o ich znaczeniu. Na przykład, zgodnie ze standardem XBRL, wartość dochodu netto byłaby nie tylko liczbą, ale również oznaczona etykietą wskazującą, że reprezentuje ona „dochód netto” zgodnie z określonymi standardami rachunkowości, okresem, którego dotyczy, oraz innymi szczegółami kontekstowymi.

Główną zaletą XBRL jest jego zdolność do automatyzacji i usprawnienia procesu przygotowywania, udostępniania i analizowania danych finansowych – co pozwala zaoszczędzić czas, ograniczyć liczbę błędów i zwiększyć użyteczność danych dla inwestorów, organów regulacyjnych i innych interesariuszy.

Tło historyczne

XBRL został opracowany pod koniec lat 90. XX wieku w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na bardziej wydajną i systematyczną metodę sprawozdawczości finansowej. Tradycyjne formaty, takie jak pliki PDF i arkusze kalkulacyjne, nie były standaryzowane, przez co ekstrakcja danych była czasochłonna i podatna na błędy. XBRL wprowadził ramy, które umożliwiły komputerom spójną interpretację i porównywanie danych finansowych w różnych firmach i jurysdykcjach.

Kluczowe cechy XBRL

• Standaryzacja: Dane są tagowane w jednolity sposób na podstawie taksonomii zgodnych z zasadami rachunkowości, takimi jak MSSF lub US GAAP.
• Automatyzacja: Po tagowaniu dane można automatycznie analizować i porównywać za pomocą odpowiednich narzędzi programowych.
• Dokładność: Tagowanie zmniejsza ryzyko błędu ludzkiego i poprawia integralność informacji finansowych.
• Elastyczność: XBRL uwzględnia zarówno obowiązkowe, jak i dobrowolne ujawnienia oraz obsługuje wiele języków i walut.

Czym są taksonomie?

Taksonomia w XBRL to słownik pojęć finansowych i ich powiązań. Różne jurysdykcje lub organy regulacyjne mogą stosować różne taksonomie. Na przykład taksonomia MSSF jest zgodna z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej, podczas gdy taksonomie specyficzne dla danego kraju mogą obejmować regionalne ramy rachunkowości.

XBRL kontra iXBRL

iXBRL (Inline XBRL) to nowsze rozwiązanie, które umożliwia osadzanie danych XBRL w dokumencie HTML. Dzięki temu sprawozdania finansowe są czytelne zarówno dla ludzi, jak i maszyn – to podwójna korzyść, która upraszcza proces składania sprawozdań dla osób sporządzających i zwiększa ich dostępność dla czytelników.

Rządy i organy regulacyjne na całym świecie coraz częściej nakazują stosowanie iXBRL w celu poprawy przejrzystości i porównywalności informacji finansowych.

Dlaczego XBRL jest używany w sprawozdawczości finansowej?

XBRL zapewnia znaczące korzyści firmom, inwestorom, organom regulacyjnym i opinii publicznej, zwiększając efektywność, przejrzystość i wiarygodność sprawozdawczości finansowej. W związku z rosnącym zapotrzebowaniem organów regulacyjnych na rozliczalność i integralność danych, XBRL stał się preferowanym standardem sprawozdawczości finansowej.

Zwiększa efektywność i obniża koszty

Dzięki automatyzacji procesu sprawozdawczości, XBRL znacząco skraca czas i zasoby potrzebne do przygotowania, weryfikacji i przesłania informacji finansowych. Po utworzeniu szablonów raportów przez organizacje, ta sama struktura może być ponownie wykorzystana w różnych okresach sprawozdawczych, eliminując potrzebę ręcznego formatowania i redukując związane z tym koszty administracyjne.

Dodatkowo oprogramowanie używane w połączeniu z XBRL zapobiega typowym błędom, zapewniając narzędzia do automatycznej walidacji i sygnalizowania niespójności przed przesłaniem.

Zwiększa dokładność i integralność danych

Możliwość popełnienia błędu ludzkiego jest znacznie ograniczona dzięki tagowaniu i walidacji danych u źródła. Różne punkty danych są ze sobą powiązane w logiczną strukturę, co ułatwia identyfikację brakujących lub błędnych wpisów. Ten poziom integralności gwarantuje, że interesariusze otrzymują informacje, które są zarówno dokładne, jak i wiarygodne.

Wspiera zgodność z przepisami

Organy regulacyjne, takie jak amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC), brytyjski Urząd ds. Spółek (Companies House) i Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA), nałożyły obowiązek składania sprawozdań w formacie XBRL lub iXBRL na tysiące spółek giełdowych i podmiotów finansowych.

Ta standaryzacja pomaga organom regulacyjnym w szybkim przeglądaniu sprawozdań spółek, identyfikowaniu trendów i wykrywaniu rozbieżności, pomagając w utrzymaniu ogólnej kondycji i zgodności systemów finansowych.

Poprawia analizę i porównywalność danych

XBRL demokratyzuje dostęp do wysokiej jakości danych finansowych. Inwestorzy, analitycy i agencje rządowe mogą korzystać z narzędzi programowych do szybkiego wyodrębniania i analizowania dużych zbiorów danych. Dzięki jednolitemu oznakowaniu danych, porównywanie wskaźników finansowych różnych firm, branż lub krajów staje się proste.

To zwiększenie porównywalności pomaga interesariuszom podejmować bardziej świadome decyzje w oparciu o wiarygodne i ujednolicone dane.

Promuje przejrzystość i zaufanie publiczne

Informacje finansowe raportowane w formacie XBRL są zazwyczaj udostępniane publicznie za pośrednictwem portali rządowych i korporacyjnych stron internetowych. Ta przejrzystość pozwala użytkownikom zewnętrznym monitorować działalność i finanse organizacji bez konieczności ręcznej interpretacji złożonych dokumentów.

Większa przejrzystość pomaga budować zaufanie publiczne i promuje lepszy ład korporacyjny na rynkach. Zgodność z XBRL świadczy również o zaangażowaniu organizacji w ujawnianie informacji i rozliczalność.

Międzynarodowe przyjęcie przez państwa i organy regulacyjne

• Stany Zjednoczone: Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) nakazuje wszystkim spółkom publicznym składanie sprawozdań finansowych w formacie XBRL.
• Unia Europejska: ESMA nakazuje składanie sprawozdań w formacie iXBRL w ramach swojego Jednolitego Europejskiego Formatu Elektronicznego (ESEF).
• Wielka Brytania: Companies House wymaga sprawozdań finansowych w formacie iXBRL do celów podatkowych za pośrednictwem HMRC.
• Japonia, Chiny, Indie: Te i inne kraje aktywnie wdrażają lub rozszerzają swoje obowiązki dotyczące formatu XBRL dla instytucji finansowych i przedsiębiorstw publicznych.

Jak firmy mogą wdrożyć XBRL?

Wdrażanie raportowania w formacie XBRL może początkowo wydawać się skomplikowane, ale dzięki odpowiedniemu planowaniu i narzędziom staje się ono efektywnym elementem zarządzania finansami organizacji. Firmy zazwyczaj zaczynają od zapewnienia zgodności, a następnie stopniowo integrują bardziej zaawansowane funkcje XBRL ze swoim procesem pracy, aby uzyskać strategiczne korzyści.

Krok 1: Ocena wymogów regulacyjnych

Pierwszym etapem jest ustalenie, czy Twoja organizacja jest prawnie zobowiązana do składania raportów w formacie XBRL lub iXBRL. Wymagania regulacyjne różnią się w zależności od jurysdykcji, branży oraz tego, czy firma jest notowana na giełdzie, czy prywatna. Kluczowe jest skontaktowanie się z zespołem finansowym lub doradcami prawnymi, aby zrozumieć te obowiązki.

Krok 2: Opracowanie ram raportowania

Po ustaleniu wymagań organizacje definiują ramy raportowania w oparciu o odpowiednią taksonomię. Na przykład, firma raportująca zgodnie z MSSF będzie korzystać z taksonomii IFRS XBRL, podczas gdy firma z siedzibą w USA wdroży taksonomię GAAP XBRL.

Firmy muszą również klasyfikować lub mapować swoje wewnętrzne sprawozdania finansowe na odpowiednie elementy taksonomii, w procesie znanym jako „tagowanie”. Zapewnia to, że każda wartość w sprawozdaniu dokładnie odpowiada standardowej etykiecie XBRL.

Krok 3: Wybierz odpowiednie oprogramowanie

Istnieje wiele komercyjnych i otwartych rozwiązań programowych do przygotowywania, walidacji i składania sprawozdań w formacie XBRL. Narzędzia te zazwyczaj oferują przyjazny dla użytkownika interfejs, tagowanie metodą „przeciągnij i upuść” oraz automatyczne sprawdzanie poprawności. Typowe rozwiązania obejmują:

• Workiva
• Certent (firmy Insightsoftware)
• IRIS Carbon
• Altova
• DataTracks

Niektóre systemy planowania zasobów przedsiębiorstwa (ERP) obsługują również bezpośrednią integrację z XBRL.

Krok 4: Tagowanie i walidacja

Każda pozycja finansowa podlegająca raportowaniu jest tagowana zgodnie z taksonomią. Zautomatyzowane narzędzia walidacji w oprogramowaniu pomagają wykryć niespójności, brakujące tagi lub nieprawidłowe mapowanie. Należy je uwzględnić przed ostatecznym złożeniem.

Zewnętrzni konsultanci lub dostawcy usług mogą pomóc w początkowej konfiguracji, szczególnie w przypadku firm borykających się ze złożonymi strukturami finansowymi lub obszernymi obowiązkami sprawozdawczymi.

Krok 5: Złożenie i monitorowanie

Po zatwierdzeniu sprawozdania finansowe w formacie XBRL lub iXBRL są przesyłane na odpowiednią platformę regulacyjną, taką jak EDGAR w Stanach Zjednoczonych, portal ESEF w UE lub Companies House w Wielkiej Brytanii. Dobrą praktyką jest również publikowanie tych sprawozdań na stronie internetowej firmy poświęconej relacjom inwestorskim, aby zapewnić przejrzystość.

Po złożeniu sprawozdania firmy powinny monitorować opinie organów regulacyjnych i być na bieżąco z przyszłymi aktualizacjami taksonomii lub zmianami w sposobie składania sprawozdań. Regularne przeglądy procesu raportowania zapewniają zgodność z przepisami i promują ciągłe doskonalenie.

Perspektywy na przyszłość i ewolucja praktyk

Wraz z rozwojem technologii rozwija się również XBRL. Wprowadzane są innowacje, takie jak tagowanie oparte na sztucznej inteligencji, narzędzia do raportowania w czasie rzeczywistym oraz taksonomie ESG (środowiskowe, społeczne, dotyczące ładu korporacyjnego). Władze stopniowo wprowadzają również obowiązkowe raportowanie cyfrowe w zakresie informacji niefinansowych, rozszerzając zakres XBRL.

Solidne wdrożenie XBRL pozwala firmom czerpać korzyści z ulepszonych możliwości podejmowania decyzji, niższego ryzyka braku zgodności i lepszej reputacji rynkowej.