PODAŻ I POPYT NA NIKIEL: KLUCZOWE CZYNNIKI NAPĘDZAJĄCE RYNEK

Popyt na nikiel w pojazdach elektrycznych

Rozwój pojazdów elektrycznych (EV) znacząco wpłynął na globalny popyt na nikiel, czyniąc produkcję akumulatorów do pojazdów elektrycznych kluczowym czynnikiem napędzającym rynek. Nikiel jest kluczowym składnikiem akumulatorów litowo-jonowych, szczególnie w takich związkach chemicznych jak nikiel-kobalt-mangan (NCM) i nikiel-kobalt-aluminium (NCA), które wymagają niklu o wysokiej czystości klasy 1 w celu zwiększenia gęstości energetycznej i wydajności.

W miarę jak kraje zobowiązują się do dekarbonizacji, a przemysł motoryzacyjny przechodzi z silników spalinowych na pojazdy elektryczne, popyt na katody bogate w nikiel gwałtownie rośnie. Producenci priorytetowo traktują typy akumulatorów o wyższej zawartości niklu, aby zapewnić większy zasięg i szybsze ładowanie, zmniejszając tym samym zależność od droższych i wrażliwych geopolitycznie alternatyw, takich jak kobalt.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), sprzedaż pojazdów elektrycznych wzrosła ponad czterokrotnie w latach 2019–2023. Wzrost ten wywarł presję strukturalną na rynki niklu, a prognozuje się, że popyt na nikiel nadający się do zastosowań w akumulatorach przewyższy podaż w najbliższej przyszłości. Producenci samochodów, tacy jak Tesla i Volkswagen, zawarli długoterminowe umowy na dostawy z firmami wydobywczymi, aby zagwarantować dostęp do niklu nadającego się do zastosowań w akumulatorach, co podkreśla strategiczne znaczenie tego metalu w łańcuchach dostaw pojazdów elektrycznych.

Co więcej, kilka rządów wprowadziło polityki przemysłowe wspierające krajową produkcję pojazdów elektrycznych i rozwój możliwości produkcji akumulatorów, co dodatkowo umacnia rolę niklu w transformacji energetycznej. Na przykład amerykańska ustawa o redukcji inflacji (U.S. Inflation Reduction Act) przewiduje zachęty do pozyskiwania materiałów do produkcji akumulatorów w kraju lub od partnerów handlowych, wpływając na globalny przepływ niklu.

Istnieje jednak ryzyko. Nikiel potrzebny do produkcji pojazdów elektrycznych musi spełniać rygorystyczne normy czystości, a tylko ograniczona liczba producentów na świecie może dostarczać ten gatunek. Tradycyjne zakłady górnicze często potrzebują dodatkowych mocy przerobowych, aby zaspokoić popyt, co stwarza wyzwania zarówno środowiskowe, jak i finansowe. Co więcej, ewoluujące składy chemiczne akumulatorów – takie jak fosforan litowo-żelazowy (LFP), który nie zawiera niklu – mogą częściowo zniwelować przyszły popyt, jeśli zostaną szerzej przyjęte poza Chinami.

Podsumowując, przyspieszająca globalna adopcja pojazdów elektrycznych zmienia strukturę popytu na rynku niklu. Chociaż perspektywy wzrostu pozostają silne, przyszła dynamika będzie zależeć od innowacji technologicznych, otoczenia regulacyjnego i tempa globalnej penetracji rynku pojazdów elektrycznych.

Nikiel w produkcji stali nierdzewnej

Na długo przed tym, jak pojazdy elektryczne zyskały na popularności, głównym rynkiem zbytu niklu była produkcja stali nierdzewnej. Segment ten nadal stanowi największą część globalnego zużycia niklu, stanowiąc około 65–70% całkowitego zużycia. Odporność na korozję i właściwości zwiększające wytrzymałość niklu sprawiają, że jest on kluczowym pierwiastkiem stopowym w austenitycznej stali nierdzewnej, szeroko stosowanej w budownictwie, transporcie i przemyśle.

Popyt na stal nierdzewną, a co za tym idzie, na nikiel, jest ściśle związany z cyklami koniunkturalnymi. Boom budowlany, wydatki na infrastrukturę i aktywność przemysłowa, szczególnie na rynkach wschodzących, takich jak Indie, Indonezja i Chiny, znacząco wpływają na dynamikę konsumpcji. Wraz z rozwojem chińskiej gospodarki rosła również produkcja stali, co uczyniło ten kraj największym konsumentem niklu na świecie.

Chińska produkcja stali nierdzewnej – zwłaszcza gatunku 300, który zawiera od 8% do 10,5% niklu – utrzymuje wzrost popytu na nikiel od ponad dekady. Ostatnio Indonezja również stała się kluczowym graczem, inwestując znaczne środki w zintegrowane centra produkcyjne niklu i stali nierdzewnej. Te zmiany nie tylko zmieniają globalne centra produkcyjne, ale także tworzą zinternalizowane pętle popytu, które absorbują krajową produkcję niklu.

Stal nierdzewna jest jednak w większości kompatybilna z żelazoniklem niższej jakości i surówką niklową (NPI), które można produkować taniej w porównaniu z niklem klasy 1 do produkcji baterii. Doprowadziło to do złożonego podziału rynku, z dwiema głównymi klasami cenowymi: jedną dla rafinowanego metalu akumulatorowego, a drugą dla segmentu stali niższej jakości.

Postęp technologiczny zwiększył również możliwości recyklingu stali nierdzewnej, wprowadzając na rynek nikiel wtórny. Stal nierdzewna z recyklingu stanowi obecnie istotną część łańcucha dostaw, pomagając w niewielkim stopniu zrównoważyć popyt na nikiel wydobywany z kopalni. Jednak ze względu na ograniczenia w czystości, nikiel wtórny ma mniejsze znaczenie w zastosowaniach akumulatorowych.

Pomimo rosnącego zainteresowania pojazdami elektrycznymi, sektor stali nierdzewnej pozostaje ważnym i stabilnym konsumentem niklu. Jego wielkość i historyczna stabilność stanowią kotwicę dla rynku, nawet gdy nowe technologie wprowadzają dodatkową zmienność. W przyszłości oczekuje się, że megaprojekty infrastrukturalne i transformacja w kierunku czystej energii – takie jak instalacje solarne i wiatrowe – również utrzymają silny popyt na komponenty ze stali nierdzewnej zawierające nikiel.

Koncentracja i zagrożenia w dostawach niklu

Rosnące znaczenie strategiczne niklu zwróciło uwagę na jego łańcuch dostaw, który stoi w obliczu szeregu wyzwań, takich jak koncentracja geograficzna, zmienność rynku i ograniczenia środowiskowe. Globalna podaż niklu jest zarówno ograniczona, jak i wysoce skoncentrowana, co stwarza ryzyko dla inicjatyw transformacji energetycznej, które opierają się na bezpiecznych surowcach.

Indonezja i Filipiny dominują w światowym wydobyciu niklu. W 2023 r. Indonezja odpowiadała za ponad 40% globalnej podaży niklu, a następnie Filipiny z około 10%. Ta koncentracja budzi obawy o odporność łańcucha dostaw, zwłaszcza w obliczu niepewności geopolitycznej, zakazów eksportu i zmian regulacyjnych.

Decyzja Indonezji z 2020 r. o zakazie eksportu nieprzetworzonej rudy niklu zakłóciła rynki globalne. Choć celem było zachęcenie do rozwoju lokalnych hut i industrializacji o wartości dodanej, podkreśliło to również kruchość zależności między producentem a konsumentem. Od tego czasu Indonezja rozbudowała moce przerobowe i awansowała w łańcuchu wartości, stając się nie tylko kluczowym dostawcą rudy, ale także przetwórcą w połowie łańcucha dostaw i potencjalnym centrum produkcji baterii.

Poza produkcją rudy, nadal brakuje mocy przerobowych. Ponad połowa globalnej podaży to nikiel o niższej jakości, taki jak żelazonikiel lub NPI, które bez dodatkowej rafinacji nie nadają się do produkcji baterii. Inwestycje w nowe technologie rafinacji – takie jak ługowanie kwasem pod wysokim ciśnieniem (HPAL) – obiecują rozwój produkcji niklu o jakości odpowiedniej do baterii, ale wiążą się ze znacznymi kosztami i problemami środowiskowymi.

Kolejnym wyzwaniem po stronie podaży jest kontrola ESG. Wydobycie niklu, szczególnie w rozwijających się krajach tropikalnych, może prowadzić do wylesiania, zanieczyszczenia wody i przesiedleń społeczności, jeśli nie będzie odpowiednio uregulowane. Interesariusze coraz częściej domagają się identyfikowalności i odpowiedzialności środowiskowej, wywierając presję na producentów, aby stosowali bardziej odpowiedzialne praktyki, jednocześnie potencjalnie zmniejszając tempo zatwierdzania projektów.

W sferze finansowej rynek niklu odnotował gwałtowne wzrosty cen i wahania cen – najbardziej znany przykład miał miejsce w marcu 2022 r., kiedy to krótkotrwały spadek na Londyńskiej Giełdzie Metali (LME) spowodował podwojenie cen w ciągu kilku godzin. Takie wydarzenia uwypuklają ryzyko koncentracji nie tylko w zakresie dostaw fizycznych, ale także struktur rynków finansowych leżących u podstaw handlu niklem.

Patrząc w przyszłość, aby zapewnić stabilność dostaw, kraje zachodnie i producenci samochodów dywersyfikują źródła, finansując projekty poszukiwawcze w Kanadzie, Australii i Afryce. Strategiczne partnerstwa, polityka gromadzenia zapasów i przejrzyste mechanizmy cenowe stają się narzędziami ograniczającymi ryzyko koncentracji. Realizowane są również inicjatywy dotyczące lokalizacji łańcucha dostaw, aby wesprzeć krajowe potrzeby w zakresie produkcji akumulatorów, zwłaszcza w USA i UE.

Kluczowa rola niklu w przyszłości czystej energii sprawia, że ​​zajęcie się ryzykiem związanym z dostawami jest koniecznością zarówno dla rządów, jak i przemysłu. Zapewnienie zrównoważonego, zróżnicowanego i zrównoważonego łańcucha dostaw będzie decydować o tempie, w jakim będzie przebiegać transformacja energetyczna.