JAK DZIAŁAJĄ KONTRAKTY TERMINOWE: PODSTAWY I KLUCZOWE CECHY

Kontrakt terminowy to ujednolicona umowa prawna na zakup lub sprzedaż aktywów po z góry ustalonej cenie w określonym dniu w przyszłości. Kontrakty te są przedmiotem obrotu na zorganizowanej giełdzie i służą głównie do zabezpieczania ryzyka lub spekulacji na wahaniach cen. Inwestorzy, traderzy i instytucje wykorzystują kontrakty terminowe do ustalania cen lub czerpania zysków z wahań rynkowych.

Kontrakty terminowe obejmują szeroki zakres aktywów bazowych, w tym towary (takie jak ropa naftowa, złoto i pszenica), instrumenty finansowe (takie jak indeksy, waluty i stopy procentowe), a nawet kryptowaluty. Każdy kontrakt określa stałe specyfikacje dotyczące jakości, ilości i warunków dostawy aktywów, co zmniejsza niejasności i zapewnia płynny i efektywny handel.

W przeciwieństwie do kontraktów terminowych, które są indywidualnymi umowami między dwiema stronami, kontrakty futures są standaryzowane i rozliczane za pośrednictwem scentralizowanych giełd, takich jak Chicago Mercantile Exchange (CME) lub Intercontinental Exchange (ICE). Korzystanie z izb rozliczeniowych pomaga ograniczyć ryzyko kontrahenta, czyniąc kontrakty futures atrakcyjnym i wiarygodnym instrumentem na rynkach finansowych na całym świecie.

Kontrakty te odgrywają kluczową rolę w ustalaniu cen rynkowych i zarządzaniu ryzykiem. Na przykład rolnik może wykorzystać kontrakt futures, aby ustalić cenę sprzedaży pszenicy przed żniwami i zabezpieczyć dochód przed wahaniami cen. Podobnie linie lotnicze mogą wykorzystywać kontrakty futures do zarządzania kosztami paliwa lotniczego, podczas gdy inwestorzy mogą spekulować na trendach stóp procentowych lub wahaniach kursów walut.

Aby uczestniczyć w rynkach kontraktów futures, inwestorzy zazwyczaj muszą otworzyć rachunek u brokera obsługującego handel instrumentami pochodnymi. Broker działa jako pośrednik, ułatwiając realizację transakcji, zarządzając wymogami dotyczącymi depozytu zabezpieczającego i zapewniając zgodność z przepisami. Każdy rynek kontraktów futures podlega nadzorowi regulacyjnemu – takiemu jak Komisja ds. Obrotu Kontraktami Terminowymi na Towary (CFTC) w Stanach Zjednoczonych – który zapewnia uczciwe praktyki i przejrzystość dla wszystkich uczestników.

Zrozumienie, jak działają te kontrakty – w tym ich struktury, zobowiązań dotyczących depozytu zabezpieczającego i mechanizmów wygasania – jest niezbędne dla każdego, kto angażuje się w handel kontraktami futures. W kolejnych sekcjach szczegółowo omówimy te aspekty.

Standaryzacja jest cechą charakterystyczną kontraktów futures, odróżniającą je od innych form umów pochodnych. Odnosi się ona do jednolitej specyfikacji każdego kontraktu futures, obejmującej rodzaj aktywów, wielkość kontraktu, datę dostawy, jednostki cenowe i mechanizm wymiany. Te standardowe warunki są ustalane przez giełdę, na której zawierany jest kontrakt, zapewniając w ten sposób spójność i sprzyjając wysoce płynnemu środowisku rynkowemu.

Kilka kluczowych elementów jest standaryzowanych w ramach kontraktu futures:

• Aktywa bazowe: Może to być towar fizyczny (kukurydza, gaz ziemny, metale szlachetne) lub instrument finansowy (stopa procentowa, wartość indeksu, waluta).
• Wielkość kontraktu: Określa ilość aktywów reprezentowaną przez jeden kontrakt — na przykład 100 baryłek ropy naftowej lub 5000 buszli kukurydzy.
• Miesiąc dostawy: Określa miesiąc wygaśnięcia kontraktu i rozliczenia. Dla każdego aktywa bazowego zazwyczaj dostępnych jest wiele miesięcy dostawy w ciągu roku.
• Jednostka cenowa: Określa sposób kwotowania cen; na przykład w dolarach amerykańskich za baryłkę lub centach za buszel.
• Wielkość ticku: Minimalna zmiana ceny, jaka może wystąpić w obrocie, wpływająca zarówno na wzrosty cen, jak i wycenę zysków i strat.
• Procedura rozliczeniowa: Wyjaśnia, czy kontrakt jest rozliczany poprzez fizyczną dostawę aktywów, czy poprzez rozliczenie gotówkowe.

Dzięki standaryzacji kontrakty futures można łatwo handlować na giełdach elektronicznych i rozliczać za pośrednictwem centralnych systemów kontrahentów. Ta uniwersalność przyciąga szerokie grono uczestników oraz zwiększa głębokość i przejrzystość rynku. Eliminuje również niepewność co do warunków kontraktu, pozwalając inwestorom skupić się wyłącznie na dynamice rynku, zamiast negocjować indywidualne szczegóły.

Dodatkowo, obecność standardowych funkcji umożliwia zaawansowane zarządzanie ryzykiem, benchmarking i strategie arbitrażowe. Na przykład, zarządzający portfelami mogą zabezpieczać się przed ryzykiem stopy procentowej, wykorzystując standardowe kontrakty terminowe na obligacje, podczas gdy inwestorzy na rynku towarowym mogą wykorzystywać kontrakty terminowe na ropę naftową do bilansowania ryzyka związanego z zapasami fizycznymi.

Giełdy okresowo dokonują przeglądu i dostosowują standardowe cechy kontraktów, aby odzwierciedlały zmieniające się praktyki rynkowe lub nowe rodzaje aktywów. Na przykład, rosnąca popularność kryptowalut doprowadziła do wprowadzenia na regulowanych giełdach standardowych kontraktów terminowych na Bitcoina i Ethereum. Wraz z rozwojem tych instrumentów, standaryzacja pozostaje kluczowa dla zapewnienia zaufania, przejrzystości i efektywności w obrocie kontraktami terminowymi w różnych branżach i regionach geograficznych.

Ogólnie rzecz biorąc, standaryzacja zapewnia kontraktom terminowym przejrzystość i skalę wymaganą do aktywnego uczestnictwa w globalnym rynku. Niezależnie od tego, czy chodzi o hedging, czy o cele spekulacyjne, jednolity charakter kontraktów terminowych pozostaje integralną częścią ich funkcji i niezawodności.

Depozyt zabezpieczający w obrocie kontraktami futures odnosi się do kwoty kapitału, którą inwestor musi wpłacić do izby rozliczeniowej lub brokera, aby otworzyć i utrzymać pozycję. W przeciwieństwie do akcji, gdzie płaci się pełną wartość rynkową (lub pożycza środki na rachunek zabezpieczający), kontrakty futures wymagają jedynie ułamka wartości kontraktu jako zabezpieczenia – jest to tzw. „depozyt początkowy”.

Cel depozytu zabezpieczającego w obrocie kontraktami futures jest dwojaki: zapewnienie, że obie strony kontraktu wywiążą się ze swoich zobowiązań finansowych oraz ograniczenie ryzyka systemowego na rynku. Poziomy depozytu zabezpieczającego są ustalane przez giełdy i izby rozliczeniowe na podstawie zmienności instrumentu bazowego, historycznych wahań cen i aktualnej dynamiki rynku.

W kontrakcie futures zazwyczaj występują trzy kategorie depozytu zabezpieczającego:

• Depozyt początkowy: depozyt wstępny wymagany do otwarcia pozycji. Działa jak gwarancja należytego wykonania umowy i zazwyczaj stanowi niewielki procent (np. 5–15%) całkowitej wartości kontraktu.
• Depozyt zabezpieczający: Minimalne saldo, które musi być utrzymywane na rachunku zabezpieczającym. Jeśli saldo rachunku spadnie poniżej tego poziomu z powodu niekorzystnych wahań cen, trader otrzymuje „wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego”.
• Depozyt zabezpieczający: Odnosi się do dziennej korekty wyceny rynkowej. Zyski i straty są obliczane każdego dnia handlowego i rozliczane odpowiednio, zapewniając, że rachunki zabezpieczające odzwierciedlają aktualną wartość rynkową.

Rozważmy przykład: inwestor otwiera pozycję na kontrakcie terminowym na ropę naftową o wartości 50 000 GBP. Depozyt początkowy może zostać ustalony na poziomie 5000 GBP. Jeśli wartość kontraktu spadnie, a saldo rachunku spadnie poniżej poziomu wymaganego do utrzymania pozycji (np. 4000 GBP), zostanie wystawione wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego, wymagające od inwestora uzupełnienia środków w celu utrzymania pozycji.

Ta praktyka wyceny rynkowej zapewnia szybką obsługę niezrealizowanych strat, zmniejszając ryzyko niewypłacalności. Należy pamiętać, że zarówno pozycje długie, jak i krótkie podlegają tym samym procedurom depozytu zabezpieczającego, co zapewnia uczciwość na rynku.

Wymogi dotyczące depozytu zabezpieczającego zwiększają stabilność rynku poprzez kontrolę dźwigni finansowej. Wiążą się one jednak również z ryzykiem znacznych strat kapitałowych, ponieważ inwestorzy mogą być zobowiązani do szybkiego wpłacenia dodatkowych środków na zmiennych rynkach. Dla inwestorów spekulacyjnych szczególnie istotne są zatem techniki zarządzania ryzykiem, takie jak zlecenia stop-loss i dywersyfikacja portfela.

Brokerzy mogą ustalać wyższe wymogi dotyczące depozytu zabezpieczającego niż minimalne stawki giełdowe, szczególnie w okresach dużej zmienności lub w przypadku niedoświadczonych klientów. Inwestorzy powinni dokładnie zrozumieć konsekwencje związane z depozytem zabezpieczającym przed zajęciem pozycji na kontraktach terminowych, ponieważ brak spełnienia wezwania do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego może skutkować przymusową likwidacją aktywów lub podjęciem kroków prawnych.

Podsumowując, depozyt zabezpieczający nie jest zaliczką, lecz zabezpieczeniem finansowym. Zapewnia on, że każda ze stron ma w tym swój udział, pomagając utrzymać integralność i odporność globalnych rynków kontraktów terminowych.