PODSTAWY PSZENICY WYJAŚNIONE

Zrozumienie globalnej podaży pszenicy

Pszenica jest jedną z najważniejszych upraw podstawowych na świecie, dostarczając prawie 20% kalorii spożywanych przez ludzi. Jako element bezpieczeństwa żywnościowego i towar handlowy, jej produkcja, spożycie i dynamika magazynowania odgrywają kluczową rolę na światowych rynkach rolnych.

Główni producenci i eksporterzy pszenicy

Globalna podaż pszenicy jest w dużej mierze zdominowana przez garstkę kluczowych producentów. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), pięć największych krajów produkujących pszenicę to zazwyczaj:

• Chiny – odpowiadają za około 17% światowej produkcji.
• Indie – produkują około 14% pszenicy, głównie na potrzeby krajowe.
• Rosja – główny eksporter, generujący do 10% światowej produkcji.
• Stany Zjednoczone – silnie skomercjalizowane, z rozległymi rynkami eksportowymi.
• Francja – największy producent pszenicy w Unii Europejskiej.

Chociaż Chiny i Indie dominują w produkcji, większość zbiorów konsumują na rynku krajowym. Z kolei Rosja, Stany Zjednoczone, Kanada, Australia i Ukraina stanowią kluczowy trzon eksportowy międzynarodowego handlu pszenicą.

Kraje importujące i bezpieczeństwo żywnościowe

Do krajów najczęściej importujących pszenicę należą Egipt, Indonezja, Turcja i kraje Afryki Subsaharyjskiej. W tych regionach import pszenicy ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego ze względu na suchy klimat lub ograniczone zasoby gruntów ornych. Zmiany w globalnej podaży mają zatem natychmiastowy i potencjalnie inflacyjny wpływ na ceny podstawowych produktów spożywczych w tych krajach.

Kategorie i jakość

Pszenicę zazwyczaj dzieli się na kilka klas w zależności od twardości, koloru i pory siewu. Niektóre podstawowe klasyfikacje obejmują:

• Hard Red Winter (HRW) – powszechnie uprawiana w Stanach Zjednoczonych i wykorzystywana do wypieku chleba.
• Soft Red Winter (SRW) – wykorzystywana do wypieku ciast i ciasteczek ze względu na niższą zawartość białka.
• Durum – bogata w gluten, idealna do produkcji makaronów, produkowana głównie w Kanadzie i Dakocie Północnej.

Dywersyfikacja klas pszenicy pomaga sprostać zróżnicowanym potrzebom konsumentów w różnych regionach, tworząc segmentację rynku i dodatkowe mechanizmy cenowe w zależności od jakości i potencjału końcowego.

Wskaźnik zapasów do zużycia i przepływy handlowe

Wskaźnik zapasów do zużycia pozostaje kluczowym wskaźnikiem prognozowania dynamiki rynku pszenicy. Mierzy on ilość pszenicy pozostałej pod koniec sezonu w porównaniu z ilością zużywaną corocznie. Niski wskaźnik wskazuje na mniejszą podaż i zazwyczaj prowadzi do wzrostu cen.

Szlaki handlowe w dużej mierze podążają za historyczną i logistyczną efektywnością – porty Morza Czarnego obsługują większość rosyjskiej i ukraińskiej pszenicy, podczas gdy pszenica północnoamerykańska często transportowana jest przez porty Pacyfiku i Zatoki Meksykańskiej. Wszelkie zakłócenia w tej logistyce mogą mieć wpływ na globalne ceny i dostępność.

Wpływ geopolityczny na fundamentalne kwestie pszenicy

Pszenica, będąc zarówno surowcem strategicznym, jak i humanitarnym, jest silnie uzależniona od rozwoju sytuacji geopolitycznej. Od wojen handlowych po konflikty zbrojne, liczne wydarzenia globalne mogą zakłócić produkcję, logistykę i ceny.

Rola sankcji i polityki handlowej

Polityka rządów dotycząca ceł, subsydiów i ograniczeń handlowych ma silny wpływ na przepływy pszenicy. Na przykład wprowadzenie podatków eksportowych, kwot lub całkowitych zakazów w celu ochrony krajowych dostaw może szybko zmniejszyć dostępność pszenicy na rynku globalnym, podnosząc ceny. Indie i Rosja stosowały już wcześniej takie taktyki, powodując wahania globalnych cen referencyjnych.

Z drugiej strony, ogromne subsydia ze strony USA i UE często zniekształcają wolumeny produkcji, zalewając rynki międzynarodowe nadwyżkami pszenicy i podważając dochody rolników w krajach rozwijających się, które opierają swoją działalność na uprawie pszenicy.

Poważne konflikty i niestabilność regionalna

Konflikt rosyjsko-ukraiński dobitnie pokazał, jak napięcia geopolityczne mogą poważnie zakłócić światowe rynki zbóż. Morze Czarne jest kluczowym szlakiem dla światowego eksportu pszenicy. Zakłócenia w portach w Odessie i Mariupolu, pola minowe na szlakach żeglugowych i obawy dotyczące odpowiedzialności ubezpieczeniowej drastycznie ograniczyły ukraiński eksport od 2022 roku. Zmienia to udziały rynkowe i zwiększa zależność od innych dostawców, takich jak Australia i Argentyna.

Kraje Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, z których wiele jest silnie uzależnionych od pszenicy, stoją w obliczu zwiększonego ryzyka związanego z konfliktami i uzależnieniem od importu. Niestabilność polityczna lub konflikty w krajach będących dużymi odbiorcami pszenicy, takich jak Egipt, mogą wpływać na strategie zaopatrzenia, logistykę, a nawet zarządzanie zapasami pszenicy.

Żywność jako narzędzie dyplomacji

Pszenica była historycznie wykorzystywana przez państwa jako środek dyplomacji lub przymusu. Kraje z nadwyżkami pszenicy mogą wykorzystywać sprzedaż, pomoc lub wstrzymanie dostaw pszenicy jako narzędzie miękkiej siły. Na przykład, podczas wcześniejszych sporów, Rosja opóźniała lub przekierowywała dostawy pszenicy do określonych regionów w ramach szerszych strategii dyplomatycznych.

Rozwój agronacjonalizmu

Agronacjonalizm, czyli priorytetowe traktowanie krajowej produkcji rolnej i gromadzenia zapasów, stał się rosnącym trendem. Kraje coraz częściej postrzegają bezpieczeństwo żywnościowe jako nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem narodowym, co prowadzi do wzrostu rezerw krajowych i polityki protekcjonistycznej, która ogranicza globalną płynność dostaw. Chociaż działania te mogą chronić ludność kraju przed niedoborami, zwykle nasilają problemy związane z niedoborami na rynkach międzynarodowych.

Wahania kursów walut i umowy handlowe

Ponieważ ceny na rynkach pszenicy ustalane są głównie w dolarach amerykańskich, wahania kursów walut mogą znacząco wpłynąć na dostępność pszenicy w krajach o słabnących walutach. Ponadto umowy handlowe, takie jak Umowa USA–Meksyk–Kanada (USMCA) czy Umowy o partnerstwie gospodarczym między UE a Afryką, również kształtują dostęp do rynków pszenicy i wpływają na inwestycje w infrastrukturę rolną.

Czynniki pogodowe i klimatyczne wpływające na podaż pszenicy

W rolnictwie niewiele jest tak nieprzewidywalnych i wpływowych czynników jak pogoda. Pszenica, jak większość zbóż, jest niezwykle wrażliwa na zmiany klimatyczne w różnych okresach wegetacji. Od susz na równinach USA po powodzie w Indiach, zmienność klimatu odgrywa decydującą rolę w rocznych cyklach produkcyjnych i globalnych cenach.

Krytyczne fazy wzrostu zagrożone

Pszenica przechodzi przez kilka kluczowych faz wzrostu: kiełkowanie, krzewienie, kłoszenie i dojrzewanie. Każda faza wymaga specyficznych warunków klimatycznych. Na przykład:

• Chłodne i wilgotne warunki sprzyjają wczesnemu wschodzeniu upraw.
• Sucha pogoda jest korzystna w fazie dojrzewania, aby uniknąć uszkodzenia kiełków.

Odchylenia od tych idealnych warunków mogą znacząco wpłynąć na plony. W szczególności fale upałów w okresie kwitnienia i dojrzewania niszczą jakość ziarna i zmniejszają plony.

Regionalne zagrożenia pogodowe

Różne regiony uprawy pszenicy są narażone na zróżnicowane zagrożenia klimatyczne:

• Ameryka Północna: Okresy suszy na Środkowym Zachodzie i Wielkich Równinach mogą znacznie obniżyć plony, zwłaszcza w przypadku pszenicy jarej.
• Australia: Kraje podatne na susze wywołane przez El Niño, które ograniczają produkcję i możliwości eksportowe.
• Rosja i Ukraina: Surowe zimy i nieregularne opady deszczu wiosną wpływają na spójność plonów.
• Indie: Nietypowe opady deszczu w okresie zbiorów zwiększają ryzyko chorób grzybowych, takich jak rdza.

W związku z tym anomalie pogodowe w każdym z Ci główni producenci mogą wywołać globalną zmienność ze względu na powiązania w łańcuchach dostaw.

Zmiany klimatu i trendy długoterminowe

Trwające dekady zmiany klimatu zagrażają geograficznej wykonalności uprawy pszenicy. Rosnące średnie temperatury prawdopodobnie przesuną strefy uprawy dalej na północ lub na wyższe wysokości. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC) ostrzega, że ​​bez adaptacji produkcja pszenicy może spaść nawet o 6% na każdy stopień ocieplenia w stosunku do norm historycznych.

Ponadto, zwiększona intensywność pogody – więcej burz, przedłużające się susze i nieregularne opady deszczu – sprawia, że ​​uprawa pszenicy staje się coraz trudniejsza i bardziej ryzykowna. Ubezpieczyciele upraw i strategie zabezpieczające musiały szybko ewoluować, aby dostosować się do tych nowych norm.

Technologie łagodzące zagrożenia pogodowe

Nowoczesne technologie, takie jak rolnictwo precyzyjne, satelitarne śledzenie pogody i genetycznie modyfikowane (GM) odmiany odporne na suszę, pomagają łagodzić niektóre zagrożenia pogodowe. Innowacje w zakresie odporności upraw, systemy wczesnego ostrzegania i decyzje dotyczące sadzenia oparte na danych stają się coraz ważniejsze dla stabilizacji plonów.

Jednak dostęp do takich narzędzi jest nierównomiernie rozłożony, szczególnie w gospodarkach rozwijających się, gdzie pszenica stanowi podstawowy składnik diety. Ta dysproporcja może pogorszyć globalną sytuację podażową, gdy zjawiska klimatyczne uderzą w regiony słabo przygotowane.

Wpływ na magazynowanie i infrastrukturę

Zjawiska pogodowe niszczą również infrastrukturę pożniwną. Ulewne deszcze mogą zniszczyć przechowywane ziarno, a powodzie mogą utrudniać transport i funkcjonowanie portów. W związku z tym kraje coraz częściej uwzględniają pogodę w strategicznym planowaniu rezerw i inwestują w odporne na zmiany klimatu rozwiązania magazynowe.

Ogólnie rzecz biorąc, podwójna presja krótkoterminowej zmienności pogody i długoterminowych zmian klimatycznych powoduje rosnącą niepewność co do globalnej podaży pszenicy, wzmacniając wpływ trendów meteorologicznych na globalne bezpieczeństwo żywnościowe i rynki towarowe.